Sociaal-cultureel volwassenenwerk Amateurkunsten Lokaal Cultuurbeleid Participatiebeleid Circus in Vlaanderen Vlaamse Gebarentaal Internationaal Tewerkstelling Beleidsdocumenten Begroting
Onderzoek
Medailles en Nationale Orden Publicaties

Onderzoek

De administratie schrijft geregeld opdrachten uit voor een wetenschappelijk onderzoek rond bepaalde thema’s met het oog op beleidsvoorbereiding en -bepaling. Dat onderzoek wordt doorgaans toevertrouwd aan een universiteit, hogeschool, vereniging of aan een samenwerkingsverband daarvan.

Overzicht onderzoeken:

Verkennend onderzoek met betrekking tot de toekomst van de Lokale Culturele Infrastructuur

Opdrachtgever agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, Afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid
Uitvoerder LaboA - Universiteit Gent
Periode april 2012 – februari 2013

De afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid heeft een verkennend onderzoek uitgeschreven met betrekking tot de toekomst van de Lokale Culturele Infrastructuur.

De onderzoeksopdracht bestaat uit drie onderzoeksvragen:

  • een kader voor kwaliteitsvolle lokale culturele infrastructuur (bibliotheken, cultuur- en gemeenschapscentra)
  • de relatie tussen de architecturale vormgeving van lokale culturele instellingen en de functies die ze vervullen
  • in kaart brengen van de sector met het oog op een publicatie of website met goede voorbeelden en ontwikkelen van een typologie van LCI

Twee observaties liggen aan de basis voor deze studie. Ten eerste wordt het oprichten van lokale culturele infrastructuur nadrukkelijker een lokale bevoegdheid, waar het voorheen gestuurd werd door de Vlaamse overheid. Ten tweede zijn op maatschappelijk vlak een aantal condities gewijzigd, wat vraagt om een herdefinitie van de rol van de lokale culturele infrastructuur. Dat leidt tot de vraag hoe de infrastructuur ook in de toekomst relevant kan blijven. Een stuurgroep waarin steunpunt LOCUS en het team van de Vlaams Bouwmeester betrokken waren, begeleidde het onderzoek.

Het onderzoek schetst de context en kijkt daarbij zowel naar het verleden als naar de actualiteit. Er worden een aantal recepten voor een alternatief lokaal infrastructuurbeleid beschreven en alternatieve modellen meegegeven.

De bijlage omvat vier delen die als achtergrondmateriaal dient bij de hoofdtekst en die het onderzoek mee gevoed hebben: ruimtelijke analyse, historische referentiebeelden, actuele projecten en een bibliografie.

Eindrapport verkennend onderzoek toekomst van de Lokale Culturele Infrastructuur (PDF)

Bijlage eindrapport verkennend onderzoek toekomst van de Lokale Culturele Infrastructuur (PDF)

Aankoopbeleid bibliotheken en samenwerking met boekhandels

Opdrachtgever agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, Afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid
Uitvoerder HUB – Hogeschool Universiteit Brussel o.l.v. professor Jan Colpaert
Periode november 2012 – april 2013

Situering van het onderzoek

De Vlaamse openbare bibliotheken zijn als gemeentelijke instelling elk afzonderlijk verantwoordelijk voor hun collectiebeleid. Om de collecties aan te kopen richten de openbare bibliotheken zich tot de boekhandels, zowel lokale boekhandels als grote ketens, waardoor die een belangrijke partner worden in het aankoopproces. De keuze van de boekhandel(s) waar de bibliotheek mee samenwerkt is dan ook een belangrijke keuze. Het aankoopbeleid van de openbare bibliotheken, en dus de keuze voor één of meerdere boekhandels, valt onder de wet van de overheidsopdrachten, waardoor de gunningscriteria die gemeenten kunnen hanteren uiteenlopen en afhankelijk zijn van de grootte van het collectiebudget. De prijs is een belangrijk gunningscriterium, maar ook andere kwalitatieve aspecten kunnen een rol spelen.

Doel van het onderzoek

Het onderzoek zal het aankoopbeleid van bibliotheken en de samenwerking met boekhandels in kaart brengen door een inventaris te maken van de huidige praktijken, ook cijfermatig, in binnen- en buitenland, de juridische valkuilen en de mogelijkheden om samen te werken. Het onderzoek moet ook aantonen welke effectieve meerwaarde de lokale boekhandel de bib kan bieden, naast een snelle en goedkope levering.

Het onderzoek zal verder gaan dan het louter aankoopbeleid. Het kan gaan over concrete samenwerking tussen bibliotheken en boekhandels, zoals een boekhandel in de bib of een uitleenpunt in de boekhandel, gezamenlijke auteurslezingen en literaire evenementen, enzovoort. Tegelijkertijd zal er ook worden onderzocht hoe bibliotheken op het gebied van collectievorming kunnen samenwerken en hoe een centraal (Vlaams) aankoopbeleid kan worden vormgegeven.

De ambitie is om vanuit de Vlaamse overheid goede modellen aan te bieden voor zowel het aankoopbeleid van bibliotheken, als voor de mogelijke samenwerkingsverbanden met boekhandels.

Verloop van het onderzoek

In het onderzoek wordt eerst de bestaande marktsituatie van de boekhandels, het huidige aankoopbeleid van de bibliotheken en de impact van dat aankoopbeleid op de boekhandels bestudeerd. Daarbij wordt de huidige situatie geschetst, maar worden ook een aantal concrete hypotheses empirisch getoetst. Vervolgens wordt gezocht in binnen-en buitenland naar alternatieven van de huidige praktijk, zowel qua samenwerking tussen openbare bibliotheken en boekhandels, als naar algemene beleidsmaatregelen. De impact van de verschillende alternatieven voor het huidige aankoopbeleid op zowel boekhandels als bibliotheken zal worden voorspeld en beleidsaanbevelingen voor de Vlaamse overheid zullen worden geformuleerd.

Eindrapport Onderzoek aankoopbeleid bibliotheken (PDF)

Samenvatting eindrapport Onderzoek aankoopbeleid bibliotheken (PDF)

Cijferboek Lokaal Cultuurbeleid

Opdrachtgever agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, Afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid
Uitvoerder VUB-Onderzoeksgroep TOR
Periode 2011

Het agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen verzamelt al geruime tijd cijfermateriaal over de openbare bibliotheken en cultuurcentra. In opdracht van het agentschap heeft de onderzoeksgroep TOR van de Vrije Universiteit Brussel op basis van deze gegevens samenhangen in kaart gebracht tussen de werking en de kenmerken van bibliotheken en van cultuurcentra. Dit leidde soms tot verrassende resultaten.

Het Cijferboek Lokaal Cultuurbeleid bundelt vijf jaar gegevensregistratie van de Vlaamse openbare bibliotheken en de Vlaamse cultuurcentra en brengt evoluties in de werking en kenmerken van bibliotheken en cultuurcentra in kaart.

Onderzoeksresultaten:
Het Cijferboek Lokaal Cultuurbeleid wil alle spelers van het lokaal cultuurbeleid inspireren en inzichten bieden bij de evaluatie van bestaand beleid en bij het nemen van nieuwe strategische beleidsbeslissingen.

In de samenvatting komt een selectie van conclusies aan bod. Hierdoor geven we een toegankelijk overzicht, maar verdwijnen een aantal nuances. De uitgebreide en gedetailleerde onderzoeksresultaten kunnen echter geraadpleegd worden in het integrale onderzoeksrapport.

Cijferboek Lokaal Cultuurbeleid (PDF)

Samenvatting Cijferboek Lokaal Cultuurbeleid (PDF)

Effecten gemeentelijke cultuurbeleidsplannen 2008-2013

Opdrachtgever agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, Afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid
Uitvoerder Instituut voor de Overheid, KULeuven
Periode eind 2009-2010

De afdeling liet een wetenschappelijk onderzoek uitvoeren naar de effecten van de cultuurbeleidsplannen 2008-2013. Het decreet Lokaal Cultuurbeleid bood gemeenten de kans om voor 31 december 2007 een cultuurbleidsplan 2008-2013 in te dienen. Er zijn twee soorten van financiële ondersteuning:

  • enveloppensubsidie voor uitvoering van het cultuurbeleidsplan
  • aanvullende subsidie (één euro per inwoner) voor ondersteuning gemeenschapsvormende initiatieven
Het onderzoek zoomt in op:
  • lokale beleidscapaciteit en impact cultuurbeleidscoördinator
  • planningsinstrumentarium en impact cultuurbeleidsplan
  • financiële stimuli van het decreet Lokaal Cultuurbeleid
  • interculturaliteit in de beleidsuitvoering van centrumsteden

Algemeen resultaat:
Het decreet Lokaal Cultuurbeleid heeft een positieve stempel gedrukt op de evolutie van het gemeentelijk cultuurbeleid.

De effecten van de gemeentelijke cultuurbeleidsplannen 2008-2013 (PDF)

'Mystery Guest'-onderzoek in de cultuurcentra

Opdrachtgever agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid en Departement CJSM
Uitvoerder Arteveldehogeschool
Periode februari - juni 2011

De afdeling VOLC heeft in samenwerking met het departement een 'Mystery Guest' onderzoek uitgeschreven in het kader van de landschapstekening van de cultuurcentra.

De onderzoeksopdracht bestaat uit drie onderzoeksvragen:
  • de aanwezigheid van het cultuurcentrum in een digitale communicatiewereld
  • het functioneren van de onthaalbalie van het cultuurcentrum met aandacht voor een drempelverlagende en cultuurbemiddelende functie
  • de bezoekservaring aan het cultuurcentrum bij het bijwonen van een podiumvoorstelling

Het doel van het onderzoek is een zo objectief mogelijk beeld te krijgen over de gebruikservaring van een (nieuwe) bezoeker aan het cultuurcentrum, de verschillen tussen de centra en potentiële verbeterpunten in kaart brengen. Het onderzoek is via een onderhandelingsprocedure zonder bekendmaking gegund aan de Arteveldehogeschool. Een stuurgroep waarin steunpunt LOCUS en belangenbehartiger VVC de sector vertegenwoordigen, begeleidt het onderzoek. De uitvoering wordt gepland in de periode februari-juni 2011, de rapportering van de onderzoeksresultaten aan de stuurgroep gebeurt in de zomerperiode en de conclusies zullen o.a. worden teruggekoppeld via de globale landschapstekening van de cultuurcentra. Meer informatie bij domeinverantwoordelijken cultuurcentra Christine Van de Steene en Andy Vandervoort.

Toegankelijkheidsscreenings cultuurcentra

Opdrachtgever agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid en Departement CJSM
Uitvoerder Enter vzw
Periode februari - september 2011

Integrale toegankelijkheid van de infrastructuur van de cultuurcentra is een onderdeel van de landschapstekening van de cultuurcentra. De afdeling VOLC schreef in samenwerking met het departement een opdracht uit om een representatief aantal cultuurcentra op een professionele en gestandaardiseerde methode te screenen. 21 cultuurcentra en 4 gemeenschapscentra worden in de steekproef meegenomen. Enter vzw, het expertisecentrum Toegankelijkheid, zal samen met de provinciale toegankelijkheidsbureaus voor de uitvoering zorgen. Een stuurgroep, waarin ook steunpunt LOCUS en belangenbehartiger VVC hun inbreng hebben, begeleidt het onderzoek. De uitvoering is gepland in de periode februari-september 2011. De screenings resulteren in een gepersonaliseerd rapport per centrum met aanbevelingen en globale resultaten voor de werksoort die geïntegreerd zullen worden in de landschapstekening van de cultuurcentra. Het grote publiek zal de gedetailleerde resultaten per locatie kunnen consulteren in de nieuwe TOEVLA-databank die in de herfst van 2011 operationeel wordt. Meer informatie bij domeinverantwoordelijken cultuurcentra Christine Van de Steene en Andy Vandervoort.

Evoluties niet-formele educatie

Opdrachtgever Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid
Uitvoerder Tom Vanwing en Rudy Machiels van de Vrije Universiteit Brussel, Griet Verschelden van de Hogeschool Gent en Loes Vandenbroucke en Lode Vermeersch van het Hoger Instituut voor de Arbeid
Periode februari – oktober 2008

In oktober 2007 werd een onderzoeksopdracht uitgeschreven door het Ministerie van Cultuur, Jeugd, Sport en Media die tot doel had de evoluties en kenmerken van niet-formele educatie in kaart te brengen. Aangezien de regionale volkshogescholen een centrale positie bekleden binnen het sociaal-culturele landschap en een coördinerende opdracht hebben, stonden zij centraal in het onderzoek. Het doel van het onderzoek was een zicht te krijgen op de eigen en de gemeenschappelijke positionering van de volkshogescholen en de benodigde voorwaarden en instrumenten hiervoor in kaart te brengen. Het onderzoek kenmerkt zich door een participatieve onderzoeksstrategie. Het belangrijkste luik van het onderzoek, naast een literatuurscreening en een documentenanalyse, was een actieonderzoek waarin de werking van de volkshogescholen centraal staat. Het onderzoek ging begin februari 2008 van start en werd uitgevoerd door onderzoekers verbonden aan de VUB, het HIVA – K.U.Leuven en de Hogeschool Gent. Eind oktober 2008 werd het onderzoeksrapport ingediend.

Onderzoeksrapport:
Evoluties en kenmerken van niet-formele educatie (PDF)

Positie niet-formele educatie

Opdrachtgever agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen, afdeling Volksontwikkeling en Lokaal Cultuurbeleid
Uitvoerder Prof.dr. T. Vanwing, P. Meurs, T. Buffel, Prof. dr. K. Lombaerts, Prof. dr. W. De Pauw (Vrije Universiteit Brussel)
Periode 2007

In 2007 werd door het Agentschap Sociaal-Cultureel Werk voor Jeugd en Volwassenen beslist tot de aanmaak van een rapport waarin de evoluties en kenmerken van niet-formele educatie in kaart worden gebracht. Hiervoor werd een overeenkomst afgesloten met de Vrije Universiteit Brussel.

Recente beleidsevoluties en andere ontwikkelingen die verband houden met de volwasseneneducatie in het algemeen en de niet-formele educatie in het bijzonder, zowel op internationaal als op Vlaams niveau, worden in het rapport geanalyseerd en gesynthetiseerd. Er werd hierbij gefocust op de educatieve component van het sociaal-cultureel werk.

Het rapport reikt in de eerste plaats denkkaders aan en verkent een aantal pistes met het oog op een verdere legitimering van de sector en is als dusdanig een beleidsondersteunend document. Het adviesrapport werd als achtergrond gebruikt worden voor een actieonderzoek dat meer duidelijkheid biedt inzake gemeenschappelijke positionering, afstemming en beleidsvoering van de regionale volkshogescholen.

Adviesrapport:
Eigenschappen en positie van niet-formele educatie in het sociaal-cultureel werk. (PDF)