Buitenspelen
Situering
Als oude en jongere volwassenen herinneringen ophalen over hun kindertijd en anekdotes vertellen, gaat het vaak over (te) hoog in bomen klimmen, onvindbare kampen bouwen, de vele uren die op straat werden gesleten,… Buitenspelen, en dan vooral buitenspelen in de publieke ruimte, was voor vele volwassenen een inherent deel van hun kindertijd.
Voor de huidige generatie kinderen en tieners blijkt buitenspelen niet langer vanzelfsprekend. Velen onder hen beleven geen avonturen in het bos, gaan niet alleen op stap en kennen hun buurt alleen nog als het decor van de achterbank. Hoewel de meerwaarde van buitenspelen intuïtief aangevoeld en erkend wordt, blijken verschillende hinderpalen de deur naar buiten te blokkeren voor de huidige generaties kinderen en tieners.
Vanuit deze vaststelling schoof de Vlaamse overheid buitenspelen als relevant thema naar voor. Daardoor wil ze de huidige situatie (kinderen spelen zeer weinig en op beperkte ruimte buiten) ombuigen naar een situatie waarin buitenspelen sociaal aanvaard is, waarin er ruimte is om het te doen en kinderen de mentale ruimte en vrijheid krijgen om te kiezen voor buitenspelen. Daarbij werd een groeipad op twee assen naar voor geschoven:
- van georganiseerd, beschermd, begeleid, in een open speelaanbod naar autonoom spelen en ongeplande contacten
- van veilig binnen, in de eigen tuin naar de straat, het speelbos, de wilde natuur.
Bedoeling van het hele project is verschillende aspecten en domeinen van buitenspelen te belichten. Belangrijk daarbij is dat de beleving van kinderen en tieners centraal staat en dat hun stem gehoord wordt. Tot slot moet het thema buitenspelen ook gekaderd worden in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind, meer bepaald het recht op een autonome vrije tijd en het recht op spelen.
Acties in het kader van het thema Buitenspelen
Om de hoger vermelde doelstelling te bereiken, werden al tal van acties ondernomen. We stellen ze hieronder kort voor.
Buitenspeeldag
Op 25 juni 2008 vond de eerste Buitenspeeldag plaats. De Vlaams overheid werkte daarvoor samen met Nickelodeon. In 2009 werd deze succesvolle dag herhaald (1 april 2009). De Buitenspeeldag wordt beperkt tot een enkele dag per jaar. Bedoeling is zoveel mogelijk kinderen te laten buitenspelen. Het opzet is kinderen, ouders, en de hele publieke opinie bewust te maken van het feit dat buitenspelen tof is en bij de buurt en bij kinderen hoort.
Onderzoek Buitenspelen
De Vlaamse overheid erkende ook de noodzaak naar meer onderzoek over buitenspelen. Ze gaf Kind & Samenleving vzw en de KULeuven de opdracht dat onderzoek te voeren. De onderzoeksresultaten bevestigen en versterken de hierboven geformuleerde verwachtingen: de speelindex, die gemaakt is op basis van observaties, toont aan dat het aantal buitenspelende kinderen zowat gehalveerd is in de afgelopen 25 jaar.
Colloquium Buitenspelen
Op 13 februari 2009 werd een colloquium Buitenspelen georganiseerd. Daar werden de resultaten van het onderzoek voorgesteld. Een aantal inspirerende sprekers benadrukte het belang van buitenspelen en het nemen van gepaste beleidsmaatregelen. De afdeling Jeugd maakte een verslagboek over het colloquium.
Goe Gespeeld!
In het kader van de Goe Gespeeld-actie van V!rus werd een brochure ontwikkeld die gericht is naar jeugdraden, lokale jeugdwerkers en begeleiders van jeugdwerkorganisaties. De brochure moet hen warm maken voor het thema (avontuurlijk) buitenspelen en hen een hele reeks buitenspeeltips en -tricks meegeven die ze in hun eigen werking of vereniging kunnen toepassen.
Nuttige links en publicaties