Jeugdonderzoeksplatform (JOP) en jeugdmonitor
Om een goed jeugdbeleid te voeren, moet men over degelijke informatie beschikken over de leefwereld van kinderen en jongeren. Om die informatie te verzamelen, werd in 2003 het Jeugdonderzoeksplatform (JOP) opgericht. In 2012 kon het interuniversitaire platform, met onderzoeksgroepen van de K.U.Leuven, de UGent en de VUB, zijn werk als Jeugdonderzoeksplatform verderzetten als zelfstandig beleidsrelevant wetenschappelijk steunpunt. Voorheen was het JOP geïntegreerd binnen het Steunpunt Beleidsrelevant Onderzoek.
Het JOP heeft voor de periode 2012-2015 drie onderzoekslijnen:
De inventarisatie en de jeugdmonitor mondden uit in een aantal publicaties
Kennisopbouw
Het JOP inventariseert jeugdonderzoek, te beginnen met recent Vlaams onderzoek (periode vanaf 2000) dat voldoet aan de definitie van jeugdonderzoek. Jeugdonderzoek brengt de leefwereld en levensomstandigheden van jeugdigen en/of hun visies, overtuigingen en denkbeelden en/of de wisselwerking tussen beleid, maatschappelijke instituties en jeugdigen in beeld. Al het onderzoek dat aan de definitie en een aantal kwaliteitseisen voldoet, wordt op basis van fiches gecentraliseerd in een databank, die iedereen online kan consulteren.
Daarnaast biedt het JOP ondersteuning bij ad hoc beleidstaken, zoals de opmaak van indicatoren bij beleidsplannen en het opstellen van internationale rapportages. Het JOP maakt ook deel uit van het European Knowledge Centre for Youth Policy (EKCYP). EKCYP is onderdeel van het Youth Partnership tussen de Raad van Europa en de Youth Council. ECKYP probeert een virtuele toegangspoort te zijn voor Europese kennis en informatie over jeugd.
Jeugdmonitor
Een monitor is een onderzoek waarmee de leefwereld, levensomstandigheden en activiteiten van kinderen en jongeren periodiek in beeld gebracht wordt. De eerste bevraging met de monitor vond plaats eind 2005 - begin 2006. De tweede bevraging met de monitor werd in het najaar van 2008 uitgevoerd. De resultaten van die bevraging werden op 25 maart 2010 voorgesteld en zijn te bekijken op de website van het Jeugdonderzoeksplatform.
In 2011 werd Jong in Brussel gepresenteerd. Die publicatie geeft de resultaten weer van een bijkomende bevraging van de jeugd in Brussel. Dat gebeurde via een enquête in de Nederlandstalige Brusselse scholen. De volgende monitor is gepland voor 2013, waarbij er ook aandacht zal zijn voor de jeugd in de steden Gent en Antwerpen.
Waar de voorgaande onderzoekslijnen eerder structurele keuzes zijn, denken we dat het opportuun is om ook een inhoudelijk thema sterker naar voor te schuiven voor deze periode: het thema 'diversiteit en sociale ongelijkheid'.
Diversiteit en sociale ongelijkheid
Grootschalig surveyonderzoek doet het meestal minder goed als het gaat om het bereiken van specifieke doelgroepen. Daarom werd aan het JOP gevraagd om zich verder te verdiepen in het inhoudelijke thema 'diversiteit en sociale ongelijkheid'. Zowel voor de methoden (bereik van diverse jongeren in o.a. grootschalige surveys) als voor een aantal inhoudelijke thema’s moet er op dit punt een stap vooruit gezet worden, met als doel een zicht te krijgen op de diverse leefwerelden van kinderen en jongeren. Over diversiteit en sociale ongelijkheid bij jongeren en de implicaties daarvan op korte en lange termijn is er slechts een gefragmenteerde kennis voorhanden, ondanks de grote vraag vanuit het beleid om meer inzicht te krijgen in de determinanten en onderliggende dynamieken.
Publicaties
De inventaris en de monitor mondden in de afgelopen jaren uit in een aantal lijvige publicaties.
- Jongeren van nu en straks (2006) geeft een overzicht van het recente onderzoek in Vlaanderen. Het bevat gegevens over kinderopvang, onderwijs, werk, media, vrijetijdsbeleving, politiek bewustzijn, enz….
- Jongeren in cijfers en letters (2007) is het resultaat van de eerste jeugdmonitor, die door het JOP zelf werd afgenomen bij 2 503 jongeren tussen 14 en 25 jaar. De monitor gaf een schat van informatie over de gezinsrelaties, het (school)welbevinden, het werk, de mobiliteit, de participatie aan het verenigingsleven, het etnocentrisme, de delinquentie,… van jongeren.
- Jongeren binnenstebuiten (voorjaar 2009): derde publicatie, die de voorgaande cijfers aan nieuw recent Vlaams onderzoek koppelde en in een internationaal perspectief plaatste.
- 'Jongeren in cijfers en letters. Bevindingen uit de JOP-monitor 2' (voorjaar 2010): resultaten van de tweede jeugdmonitor, die eind 2008 door het JOP werd afgenomen. Daarbij bevroegen de onderzoekers meer dan 3 000 jongeren tussen 12 en 30 jaar over diverse thema's: vrije tijd, media, welbevinden, burgerschap, enzovoort
- Jong in Brussel. Bevindingen uit de JOP-monitor Brussel (voorjaar 2011): resultaten van de JOP-monitor Brussel, die werd afgenomen in de Nederlandstalige Brusselse scholen. 2 513 leerlingen tussen 12 en 18 jaar vulden de vragenlijst in, waarbij de volgende thema's aan bod kwamen: schoolwelbevinden, verenigingsleven, de ideale levensloop, contacten, met andere culturen en antisemitisme, geweld en onveiligheidsgevoel.
De publicaties, databank, werkings- en jaarverslagen van het JOP en meer informatie vind je op de website van het Jeugdonderzoeksplatform